Afstand infraroodlamp en roodlicht paneel: hoe ver en hoe lang

Wie voor het eerst een infraroodlamp of een roodlicht paneel neerzet, loopt vrijwel meteen tegen dezelfde twee vragen aan. Hoe ver moet dat ding van me af staan, en hoe lang blijf ik erbij zitten. In de handleiding staat vaak een getal, op internet staat een ander getal, en in de winkel hoor je weer iets anders. Dat is verwarrend, terwijl de logica erachter eigenlijk heel eenvoudig is.

Deze gids legt uit waar die getallen vandaan komen. Je leest waarom afstand zwaarder weegt dan de meeste mensen denken, met een rekenregel die je uit je hoofd kunt gebruiken. Daarna volgen tabellen met richtafstand en richttijd, apart voor een warmtelamp en apart voor een roodlicht paneel.

Een ding vooraf: de handleiding van jouw apparaat is altijd leidend. Fabrikanten testen hun eigen lamp of paneel en geven daar een afstand en een sessieduur bij. Wijkt dat af van wat je hier leest, volg dan de handleiding. Alles hieronder is bedoeld om te snappen waarom die getallen zijn zoals ze zijn.

Waarom afstand zoveel uitmaakt

Licht en warmte verspreiden zich vanuit een lamp in alle richtingen. Hoe verder je van de bron af zit, hoe groter het oppervlak waarover diezelfde hoeveelheid straling zich uitsmeert. Dat betekent dat er per vierkante centimeter huid steeds minder overblijft.

Die verdeling gaat niet netjes gelijkmatig. Ga twee keer zo ver weg staan en er komt niet de helft minder op je huid, maar ongeveer vier keer zo weinig. Ga drie keer zo ver weg en het is ongeveer negen keer zo weinig. Dat heet in de natuurkunde de kwadratenwet, en in gewone taal komt het hierop neer: de afstand telt dubbel mee.

Het rekenvoorbeeld dat alles duidelijk maakt

Stel je zit met je onderarm op 20 centimeter van een lamp. Noem wat er op je huid valt even honderd punten. Wat gebeurt er als je gaat schuiven?

Kijk vooral naar de eerste stap. Van 20 naar 30 centimeter lijkt niets, een handbreedte, maar er blijft nog geen helft van over. En andersom werkt het net zo hard door: schuif je van 50 naar 25 centimeter omdat je het niet warm genoeg vindt, dan krijg je niet twee keer zoveel maar ongeveer vier keer zoveel op je huid. Dat is precies de reden dat mensen die tijdens een sessie ongemerkt dichterbij schuiven, achteraf een felrode plek hebben.

In de praktijk klopt de rekenregel niet tot achter de komma. Een lamp met een reflector bundelt de straling, en een paneel met veel ledjes naast elkaar gedraagt zich vlak bij het oppervlak anders dan een puntbron. Maar als vuistregel om te snappen waarom tien centimeter verschil zoveel doet, is hij uitstekend.

Hoeveel watt heeft een infraroodlamp nodig

Watt is het vermogen dat de lamp uit het stopcontact trekt. Het zegt iets over hoeveel warmte of licht er in totaal uit komt, maar niets over hoeveel daarvan op jouw huid landt. Dat laatste bepaal je zelf, met de afstand. Twee lampen van dezelfde sterkte kunnen op je huid heel verschillend aanvoelen, simpelweg omdat de een een strakke reflector heeft en de ander de straling breed uitwaaiert.

Daarom is de vraag hoeveel watt een infraroodlamp moet hebben minder belangrijk dan hij lijkt. Vermogen bepaalt vooral hoe groot het gebied is dat je in een keer kunt verwarmen. Een tafelmodel is prima voor een pols of een knie, een zwaardere lamp bereikt een hele onderrug maar vraagt meer afstand.

De praktische vertaling is simpel: meer watt betekent verder weg, niet langer erbij zitten. Wie een sterkere lamp koopt en op dezelfde afstand blijft zitten als bij zijn oude lamp, krijgt gegarandeerd te veel.

Wat de wattage wel over de keuze zegt

• Tot ongeveer 150 watt. Tafelmodellen voor kleine gebieden zoals een hand, pols, elleboog of nek. Je zit er relatief dichtbij, het verwarmde vlak is klein.
• Rond de 250 tot 300 watt. De meest gebruikte klasse voor thuis. Een infrarood lamp van 300 watt bereikt een schouderpartij of een onderrug in een keer en vraagt duidelijk meer afstand dan een tafelmodel.
• Boven de 350 watt. Grotere stralers of meerdere elementen naast elkaar, bedoeld voor een groot vlak. Hier is ruime afstand geen luxe maar noodzaak.

Wil je de afweging tussen modellen uitgebreider lezen, inclusief tafelmodel tegenover een lamp op statief, dan staat die in de gids over een infraroodlamp gebruiken bij rug en nek.

Richtafstand en richttijd voor een infraroodlamp

Onderstaande tabel is een startpunt om mee te beginnen, geen voorschrift. De getallen gaan uit van een gewone warmtelamp met reflector, gericht op blote huid, in een kamer op normale temperatuur. Begin altijd aan de ruime kant en schuif pas daarna in kleine stapjes dichterbij.

Twee dingen vallen op. De afstand loopt flink op met het vermogen, maar de tijd nauwelijks. Dat is geen toeval. Bij een warmtelamp bepaalt de afstand hoe warm het aanvoelt, en de tijd bepaalt vooral hoe lang je dat gevoel volhoudt. Langer doorgaan maakt het niet intenser, het maakt het alleen langer warm en op een gegeven moment oncomfortabel.

Voor gevoelige plekken schuif je een stap op in de tabel. De nek, de binnenkant van een arm en de huid van een kind of oudere reageren sneller dan een onderrug of een kuit. Op plekken die je zelf niet kunt zien, zoals je rug, houd je sowieso meer marge aan, want daar merk je roodheid pas als het al te veel was.

Roodlicht paneel: afstand werkt hier anders

Een roodlicht paneel is geen warmtelamp. Er zitten leds in die licht geven in specifieke golflengtes, meestal ergens in het rode en het nabij infrarode gebied. Het paneel wordt zelf wel wat warm en je voelt op korte afstand een lichte warmte, maar het is nergens te vergelijken met het doordringende warme gevoel van een infraroodlamp.

Dat heeft een belangrijk gevolg voor de afstand. Bij een warmtelamp is je huid je meetinstrument: te warm betekent te dichtbij. Bij een paneel voel je dat signaal nauwelijks, dus je kunt niet op je gevoel varen. Je houdt je aan de afstand die de fabrikant opgeeft en aan de klok.

Kortere afstand betekent bij een paneel: meer licht op een kleiner vlak. Grotere afstand betekent: minder licht op een groter vlak. Wil je in een keer je hele rug doen, dan ga je verder weg staan en accepteer je dat het per plek minder is. Wil je een schouder gericht doen, dan kom je dichterbij en houd je het korter. Wat de nanometers in de productomschrijving betekenen, staat uitgelegd in het stuk over golflengtes bij rood licht en infrarood.

En de belangrijkste regel bij panelen: langer is niet beter. Bij een warmtelamp merk je vanzelf wanneer het genoeg is, bij een paneel niet. De verleiding om er dan maar een half uur voor te gaan zitten is groot, terwijl de fabrikant een reden heeft om een sessieduur op te geven. Houd je daaraan. Een overzicht van panelen vind je bij de roodlichttherapie panelen van Luxyor.

Warmte voelen of niets voelen: het verschil in gevoel

Dit verschil zorgt voor de meeste verwarring, dus het is de moeite waard om apart te benoemen. Mensen die van een infraroodlamp overstappen op een paneel denken vaak dat het apparaat kapot is, want er gebeurt niets. En mensen die andersom overstappen, schrikken van hoe warm het meteen is.

Het ene apparaat is dus niet sterker dan het andere, ze doen iets anders. Wie na een dag zitten een warm gevoel op zijn schouder zoekt, heeft aan een paneel weinig. Wie juist geen warmte wil, vindt een lamp al snel te veel. Achtergrond over beide vind je in de kennisbank over roodlicht therapie.

Hoe je merkt dat je te dichtbij zit

Bij een warmtelamp geeft je lichaam vrij duidelijke signalen af, alleen worden ze makkelijk genegeerd omdat warmte in het begin lekker is. Let op deze vier.

1. Het gevoel slaat om van warm naar prikkendAangenaam warm is het doel. Zodra het gaat prikken, schrijnen of steken, zit je te dichtbij. Dat is geen kwestie van even doorbijten, maar een moment om achteruit te schuiven.
2. Je kunt je hand er niet rustig tussen houdenHoud je vlakke hand op de plek waar je huid komt. Voelt het na tien seconden onprettig warm aan je handrug, dan is het voor je huid ook te veel.
3. Je gaat vanzelf verzittenAls je merkt dat je onbewust een stukje wegdraait of je schouder optrekt, is dat je lichaam dat afstand zoekt. Luister daarnaar in plaats van stil te blijven zitten.
4. Scherp afgetekende roodheid na afloopLichte, gelijkmatige roze kleur die binnen een halfuur wegtrekt hoort erbij. Een felle vlek met duidelijke randen die lang blijft staan betekent dat je te dichtbij zat of te lang doorging.

Nog twee praktische punten. Warmte went, dus na tien minuten voelt dezelfde afstand minder warm aan dan in het begin. Dat is geen reden om dichterbij te schuiven, want je huid krijgt intussen precies evenveel. En kleding werkt averechts: warmte komt slecht door een trui heen, maar je voelt door de stof ook minder goed wanneer het te veel wordt.

Waarom je nooit in de lamp kijkt

Dit is de regel die in elke handleiding staat en die toch het vaakst wordt overtreden, meestal per ongeluk. Even controleren of hij aan is, even kijken of de kop goed staat, en je hebt er recht ingekeken.

De reden is dat je oog anders reageert dan je huid. Je huid waarschuwt je met warmte. Je netvlies heeft geen pijnzintuig en bij infrarood knijp je ook niet automatisch je ogen dicht, want een deel van die straling zie je niet eens. Het beschermingsmechanisme dat je bij fel zonlicht wel hebt, ontbreekt dus grotendeels.

Wat je doet is eenvoudig. Richt de kop voordat je hem aanzet, zit met je gezicht van de lamp af en bedien hem van opzij. Doe je iets in de buurt van je gezicht, dan is een bril met een goede pasvorm de rustigste oplossing. Waarom dat prettiger werkt dan je ogen dichtknijpen, staat in het stuk over de roodlichtbril en oogbescherming. Wil je de lamp bewust op gezichtshoogte zetten, lees dan eerst infraroodlamp gezicht, waarin afstand, sessieduur en oogbescherming voor die situatie apart staan uitgewerkt.

Datzelfde geldt voor kinderen en huisdieren in de kamer. Zet het apparaat stabiel neer, buiten de looproute, en laat hem niet aanstaan als je weggaat.

Zo bepaal je jouw afstand in vijf stappen

De tabellen geven een startpunt, maar de goede afstand is uiteindelijk de afstand waarop het bij jou aangenaam blijft. Dit is de manier om die een keer rustig vast te stellen, zodat je er daarna niet meer over hoeft na te denken.

1. Lees eerst de handleidingStaat er een minimale afstand of een maximale sessieduur in, dan is dat de grens. Alles wat hieronder staat gaat daarbinnen.
2. Begin ruimer dan je denktNeem de ruime kolom uit de tabel. Voelt het na een minuut nauwelijks warm, dan is dat precies goed als vertrekpunt.
3. Schuif in stapjes van vijf centimeterWacht na elke stap minstens een minuut voordat je oordeelt. Warmte bouwt op, dus het gevoel na tien seconden zegt nog weinig.
4. Stop bij aangenaam warmNiet bij het punt waar je denkt dat het net kan. Dat laatste stukje levert niets extra's op en is precies waar het misgaat.
5. Leg de afstand vastMarkeer de plek van je stoel of je mat en noteer de tijd. Vanaf dan is elke sessie hetzelfde en hoef je niet meer te schatten.

De afstand bepaalt hoe sterk het is. De tijd bepaalt alleen hoe lang het duurt. Wie die twee door elkaar haalt, gaat te lang door op de verkeerde plek.

Luxyor Redlight 160

• Telescoopstatief op wielen, dus de afstand blijft makkelijk gelijk
• Kop 360 graden verstelbaar, zodat je hem richt voordat je hem aanzet
• 275 watt straler, los te vervangen
• 60 dagen bedenktermijn en 2 jaar garantie

Bekijk de Redlight 160

Hoe lang, en hoe vaak

De vraag hoe lang je een infraroodlamp gebruikt, heeft een saai antwoord: korter dan de meeste mensen denken. Een kwartier op de goede afstand doet meer dan drie kwartier op een afstand die net niet klopt. Boven de twintig minuten wordt het bij een warmtelamp vooral warm en oncomfortabel, zonder dat er iets bij komt.

Over de frequentie valt weinig hards te zeggen. De meeste mensen gebruiken zo'n apparaat een paar keer per week op een vast moment. Blijft er na een sessie felle roodheid staan of voelt de huid gespannen, sla dan een dag over en vergroot de afstand.

Zet altijd een timer, ook als je zeker weet dat je wakker blijft. Warmte maakt slaperig, en een lamp die uren op dezelfde plek schijnt is geen goed idee. Bij een paneel is de timer nog belangrijker, juist omdat er geen gevoel is dat je eraan herinnert.

Waar je op moet letten

De fouten die we in de praktijk het vaakst tegenkomen bij afstand en duur:

• Tijdens de sessie dichterbij schuiven. De warmte went, dus je zoekt meer. Tien centimeter dichterbij is al snel bijna een verdubbeling op je huid.
• Een sterkere lamp op dezelfde afstand zetten. Meer watt betekent verder weg, niet meer van hetzelfde op dezelfde plek.
• Langer gaan zitten in plaats van dichterbij komen. En andersom. Tijd en afstand zijn niet uitwisselbaar.
• Bij een paneel op gevoel varen. Je voelt bijna niets, dus je gevoel is daar geen betrouwbare graadmeter.
• Door kleding heen werken. De warmte komt er slecht doorheen en je merkt te laat dat het te veel is.
• Geen timer zetten. Vooral liggend is de kans reeel dat je wegdommelt bij een lamp die blijft branden.
• Op je rug werken zonder controle. Je ziet je eigen rug niet, dus houd daar standaard meer afstand aan.
• Even in de lamp kijken om te controleren. Richt en controleer voordat je hem aanzet, niet erna.
• De handleiding overslaan. Elke fabrikant test zijn eigen apparaat. Die getallen gaan voor op elke vuistregel.

Wil je weten welke risico's er echt zijn bij infrarood en welke verhalen vooral rondzingen, dan gaat de gids over de veiligheid van infrarood dekens en lampen daar dieper op in.

Tot slot

Afstand is bij een infraroodlamp en een roodlicht paneel de knop waar je echt aan draait. Twee keer zo ver weg betekent ongeveer vier keer zo weinig op je huid, en die regel verklaart waarom een handbreedte verschil zoveel uitmaakt. Tijd is de tweede knop, maar een veel kleinere: langer doorgaan maakt het niet sterker, alleen langer.

Praktisch komt het neer op vier dingen. Begin ruim en schuif pas daarna in kleine stapjes dichterbij. Stop bij aangenaam warm, niet bij het punt waar het net kan. Leg de afstand een keer vast zodat je hem niet elke sessie hoeft te schatten. En kijk nooit recht in de lamp. Bij een paneel vervang je het gevoel door de klok en de opgegeven afstand, want daar waarschuwt je huid je niet.

En zoals bij alles: de handleiding van jouw apparaat is leidend. Wijkt die af van de richtlijnen hierboven, dan volg je de handleiding. Deze gids is bedoeld om te begrijpen waarom die getallen zijn zoals ze zijn, zodat je ze met verstand toepast in plaats van op goed geluk gaat zitten.