Kleurentherapie in een infrarood sauna: wat gekleurd licht wel en niet is
Het korte antwoord: kleurentherapie in een infrarood sauna is in de praktijk bijna altijd sfeerverlichting, een strip RGB leds in het plafond die langzaam door rood, groen, blauw, geel en paars wisselt. Dat is iets anders dan roodlichttherapie, en het is ook iets anders dan de warmte van de stralers zelf. Die drie dingen worden in brochures door elkaar gehaald, en juist dat onderscheid bepaalt of je krijgt wat je denkt te kopen.
In dit stuk zet ik de drie op een rij: gekleurde sfeerverlichting, fotobiomodulatie met gespecificeerde golflengtes, en verre infrarood warmte. Je krijgt een tabel met de zichtbare kleuren en hun golflengtebereik in nanometer, een vergelijking van sfeerverlichting naast een led masker en een roodlicht paneel, een rekentabel over afstand en intensiteit, vijf vragen die je een cabineverkoper stelt, en een eerlijk antwoord op de vraag wat er wel en niet over kleurentherapie te zeggen valt.
Drie dingen die geen van alle hetzelfde zijn
In een cabine kunnen tegelijk drie soorten straling op je huid vallen. Ze komen uit verschillende bronnen en hebben verschillende golflengtes en intensiteiten. De verwarring ontstaat omdat ze in dezelfde houten box zitten.
1. Gekleurde sfeerverlichting
Een chromotherapie strip is in de regel een gewone RGB led balk op lage sterkte, gemonteerd in het plafond of achter een lijst. Hij is gemaakt om de ruimte te kleuren, niet om een dosis op je huid te zetten. Twee dingen ontbreken bijna altijd in de documentatie: de golflengte in nanometer en de intensiteit in mW/cm2. Een RGB led geeft bovendien een brede band af rond een piek, en die piek verschilt per fabrikant. Wat mW/cm2 betekent leggen we apart uit.
2. Fotobiomodulatie
Roodlichttherapie werkt met smalle, gespecificeerde golflengtes, op een bekende intensiteit en afstand. Bij de Luxyor Lumi panelen: 630 en 660 nm rood, 810 tot 940 nm nabij-infrarood en 480 nm blauw. Bij het Luxyor RedLight masker: rood 630 nm, groen 520 nm, blauw 460 nm en nabij-infrarood 850 nm. Fotobiomodulatie is per definitie niet-thermisch, dus een apparaat dat vooral warm wordt doet iets anders. Zie ook het verschil tussen rood licht en infrarood.
3. De warmte zelf
De stralers van een infrarood cabine geven verre infrarood warmte af. Dat is een derde ding. Verre infrarood komt tot de bovenste tienden van een millimeter van de huid; de veelgehoorde claim over 5 tot 7 cm diepte klopt niet, de hoogste peer-reviewed waarde is 5,4 mm. Dat werken we uit in hoe diep infrarood echt doordringt.
Een led die kleurt is niet hetzelfde als een led die doseert.
De zichtbare kleuren en hun golflengtes
Kleur is een waarneming, golflengte een natuurkundige grootheid. De tabel geeft de bereiken die in de optica gangbaar zijn. De grenzen zijn nadrukkelijk niet scherp: waar geel ophoudt en oranje begint is een conventie, en bronnen leggen die grens een paar nanometer uit elkaar.
| Kleur | Globaal bereik | Opmerking |
|---|---|---|
| Violet | 380 tot 450 nm | Onderkant van wat het oog nog ziet |
| Blauw | 450 tot 495 nm | Lumi panelen gebruiken 480 nm, het masker 460 nm |
| Groen | 495 tot 570 nm | Het masker gebruikt 520 nm |
| Geel | 570 tot 590 nm | Smalle band, komt zelden als losse led voor |
| Oranje | 590 tot 620 nm | Overgang naar rood, visueel lastig te scheiden |
| Rood | 620 tot 750 nm | 630 en 660 nm zijn de gebruikelijke therapiepieken |
| Nabij-infrarood | 750 tot circa 1400 nm | Onzichtbaar; 810, 850 en 940 nm zijn gangbaar |
| Verre infrarood | circa 3000 nm en hoger | Het warmtegebied van saunastralers |
Dit is een richttabel over golflengtebereiken, geen productspecificatie. De grens tussen rood en nabij-infrarood ligt rond 750 nm, maar het oog stopt geleidelijk met zien: bij 700 nm is rood al zwak, bij 780 nm zien de meeste mensen niets meer. Meer hierover staat in wat die nanometers precies betekenen.
Sfeerverlichting, led masker en paneel naast elkaar
De snelste manier om het onderscheid te zien is de drie langs dezelfde criteria leggen: noemt de fabrikant een getal of niet.
| Criterium | Sfeerverlichting in een cabine | Led masker | Roodlicht paneel |
|---|---|---|---|
| Golflengte gespecificeerd | Nee, meestal alleen een kleurnaam | Ja: 630, 520, 460 en 850 nm | Ja: 630, 660, 810 tot 940 en 480 nm |
| Intensiteit bekend | Nee, zelden opgegeven | Ja, op draagafstand | Ja, opgegeven per afstand |
| Afstand tot de huid | 80 tot 100 cm, plafond | 0 tot 2 cm, op het gezicht | 20 tot 40 cm |
| Sessieduur | De hele cabinesessie, 20 tot 45 minuten | 10 tot 20 minuten | 10 tot 20 minuten per zone |
| Regelbaar per kleur | Meestal alleen een wisselprogramma | Ja, kleur per stand | Ja, rood, nabij-infrarood of beide |
| Waar het voor bedoeld is | Beleving en sfeer in de ruimte | Gerichte lichtsessie op gezicht en hals | Gerichte lichtsessie op lichaamszones |
De kolommen beschrijven categorieen, niet een specifiek merk cabine. Sommige cabines hebben wel degelijk een apart therapiepaneel ingebouwd; dan hoort er ook een datablad bij met golflengte en intensiteit. Is dat er niet, dan is het sfeerverlichting. In infrarood cabine kopen staat waar je verder op let.
De rode gloed die je in sommige cabines ziet komt van de straler, niet van een therapie-led. Keramische stralers gloeien niet zichtbaar, carbon stralers en full spectrum stralers wel. Daar komt de zoekvraag "infrarood sauna zonder rood licht" vandaan.
Waarom sommige cabines rood gloeien en andere niet
Wie een cabine zoekt zonder zichtbaar rood licht, zoekt eigenlijk een bepaald type straler. Het heeft niets met kleurentherapie te maken en alles met de temperatuur van het stralingsoppervlak.
| Stralertype | Zichtbare gloed | Zwaartepunt straling | Opwarmtijd |
|---|---|---|---|
| Keramisch | Geen tot zeer zwak | Verre infrarood | 10 tot 20 minuten |
| Carbon, vlakstraler | Zwak, soms donkerrood | Verre infrarood | 5 tot 15 minuten |
| Full spectrum | Duidelijk rood tot fel | Nabij tot verre infrarood | Vrijwel direct |
Richtwaarden voor stralertypen in het algemeen, geen specificatie van een individuele cabine; opwarmtijd hangt sterk af van cabinevolume en isolatie. Ter vergelijking: een infrarood cabine draait doorgaans op 45 tot 60 graden en een Finse sauna op 70 tot 100 graden, zie temperatuur infrarood sauna. De verschillen per stralertype werken we uit in keramisch, carbon of full spectrum.
Wat er wel en niet over kleurentherapie te zeggen valt
Hier moet ik precies zijn, want dit is waar brochures het hardst overdrijven. Aan losse kleuren worden geregeld effecten toegeschreven: dat de ene kalmeert, de andere in balans brengt en een derde energie geeft. Die claims worden gemaakt, dat is een feit. Maar ze zijn niet onderbouwd op de manier waarop ze worden gepresenteerd: er is geen gecontroleerd onderzoek dat een sfeer-led op lage sterkte, op 80 tot 100 cm afstand, aan het genoemde effect koppelt. Die kleurindeling komt uit een traditie, niet uit een meetreeks.
Voor rood en nabij-infrarood ligt het anders: daar bestaat wel een onderzoeksliteratuur, met de nodige kanttekeningen over studiegrootte, gebruik van een nepapparaat als controle en de spreiding in gebruikte doses. Wij trekken die conclusies niet zelf; we verwijzen naar het bestaande overzicht in wat zegt het onderzoek echt over rood licht. Wat daar staat over dosis en afstand geldt onverkort: zonder golflengte en intensiteit is er niets te herhalen en dus niets te vergelijken.
Het eerlijke antwoord is dus tweeledig. Gekleurde verlichting in een cabine is prettig om in te zitten, en dat mag een reden zijn om ervoor te kiezen. Maar het is beleving, geen behandeling.
Afstand: waarom een plafondstrip iets anders doet
Licht uit een puntbron verdeelt zich over een steeds groter oppervlak. De intensiteit loopt daarom ongeveer terug met het kwadraat van de afstand: twee keer zo ver is ruwweg een kwart, vier keer zo ver ruwweg een zestiende. Dat heet de omgekeerde kwadratenwet. Bij een breed paneel gaat de vuistregel dichtbij niet exact op, omdat zo'n paneel zich meer als vlak dan als punt gedraagt, maar de richting klopt.
| Afstand tot de huid | Relatieve intensiteit | Typische situatie |
|---|---|---|
| 20 cm | 100 (referentie) | Paneel dichtbij, gerichte zone |
| 30 cm | circa 44 | Paneel op gangbare afstand |
| 40 cm | circa 25 | Paneel op ruime afstand |
| 60 cm | circa 11 | Paneel te ver weg gezet |
| 80 cm | circa 6 | Led strip in een plafond, zittend |
| 100 cm | circa 4 | Led strip in een hoge cabine |
Dit is een rekenvoorbeeld met relatieve verhoudingen, geen meting: 20 cm is op 100 gezet en de rest volgt uit de kwadratenwet. Er staan bewust geen absolute waarden in mW/cm2, want die hangen af van het apparaat. De les is de verhouding: zelfs als een sfeer-led dezelfde golflengte zou hebben als een therapiepaneel, is wat er op 80 cm aankomt een fractie van wat er op 20 cm aankomt. Over die keuze schreven we hoe ver en hoe lang je een lamp of paneel gebruikt.
- Rood 630 nm, groen 520 nm, blauw 460 nm en nabij-infrarood 850 nm
- Masker en nekband, draadloos, kleur per stand instelbaar
- Zit direct op de huid, dus geen afstandsverlies
- 60 dagen bedenktijd en 2 jaar garantie
Vijf vragen aan de cabineverkoper
Staat er "kleurentherapie" of "chromotherapie" op de brochure, stel dan deze vijf vragen. Een leverancier die het goed geregeld heeft, beantwoordt ze zonder moeite. Komt er geen getal, dan weet je genoeg.
- Welke golflengtes preciesVraag om nanometers, niet om kleurnamen. Een antwoord als "rood en blauw" is geen specificatie. Een antwoord als "660 nm en 460 nm, piekwaarde" wel.
- Welke intensiteit op de huidVraag naar mW/cm2. Ontbreekt dat cijfer, dan is er geen dosis te berekenen en dus ook geen sessieduur die ergens op slaat.
- Op welke afstand is dat gemetenEen intensiteit zonder afstand zegt niets. Vraag of de waarde geldt op het plafond, op zithoogte of op de huid, en met welk meetinstrument.
- Is het regelbaarKun je een enkele kleur kiezen en vasthouden, of loopt er alleen een automatisch wisselprogramma? Een vast programma dat elke minuut van kleur wisselt is per definitie sfeerverlichting.
- Staat het los van de sfeerverlichtingIs er een apart paneel met een eigen schakelaar en een eigen datablad, of is het dezelfde RGB strip die ook de cabine kleurt? Dat onderscheid bepaalt wat je koopt.
Wil je echt roodlichttherapie in of bij je cabine
Dan is dat een apart apparaat, geen optie in het plafond. De reden is praktisch: een therapiepaneel moet dicht bij de huid staan, een bekende intensiteit hebben en zijn warmte kwijt kunnen. Een cabine op 45 tot 60 graden is geen prettige omgeving voor de driver en de koeling, en het plafond is precies de verkeerde afstand.
De werkbare oplossing is scheiden in tijd en plaats: de cabinesessie voor de warmte, en de lichtsessie ervoor of erna met een paneel op 20 tot 40 cm. Zoek je zo'n apparaat, kijk dan bij onze roodlichttherapie panelen. Dezelfde verwarring speelt trouwens bij dekens, waar ook wel eens leds als therapie worden gepresenteerd.
- 630 en 660 nm rood, 810 tot 940 nm nabij-infrarood en 480 nm blauw
- 91 x 30 x 6 cm, 8,5 kg, met touchscreen en instelbare standen
- Bedoeld voor gebruik op 20 tot 40 cm, buiten de cabine
- 60 dagen bedenktijd en 2 jaar garantie
De technische onderbouwing van dat paneel staat in Lumi 700 technisch uitgelegd. Wil je specifiek weten wat losse kleuren in een masker doen en hoe daarover geschreven wordt, lees dan lichtkleuren in een led gezichtsmasker.
Tot slot
Kleurentherapie in een cabine is prima als sfeer. Het maakt een sessie aangenamer en dat is een legitieme reden om ervoor te betalen. Alleen: noem het dan ook sfeerverlichting. Op het moment dat een brochure kleurnamen aan effecten koppelt zonder een golflengte of een intensiteit te noemen, koop je een verhaal en geen specificatie.
De samenvatting is kort. Wil je een cabine zonder zichtbaar rood licht, kies dan keramische stralers. Wil je sfeer, dan is een RGB strip een prima toevoeging zonder verdere pretenties. Wil je met gespecificeerde golflengtes werken, dan doe je dat met een apart apparaat op 20 tot 40 cm of met een masker dat direct op de huid ligt.
Veelgestelde vragen
Is kleurentherapie in een infrarood sauna hetzelfde als roodlichttherapie?
Nee. Kleurentherapie in een cabine is in de regel een RGB led strip op lage sterkte in het plafond, bedoeld voor de sfeer in de ruimte. Roodlichttherapie werkt met gespecificeerde golflengtes op een bekende intensiteit en afstand. Zonder opgegeven nanometers en mW/cm2 is er geen dosis te bepalen.
Waarom gloeit de ene infrarood cabine rood en de andere niet?
Dat komt van het type straler, niet van een therapie-led. Keramische stralers gloeien niet zichtbaar, carbon stralers zwak en full spectrum stralers duidelijk rood. Wie een cabine zonder zichtbaar rood licht wil, kiest dus op stralertype.
Welke golflengtes horen bij welke kleur?
Globaal: violet 380 tot 450 nm, blauw 450 tot 495 nm, groen 495 tot 570 nm, geel 570 tot 590 nm, oranje 590 tot 620 nm en rood 620 tot 750 nm. Boven ongeveer 750 nm begint nabij-infrarood, dat je niet meer ziet. De grenzen zijn conventies en niet scherp.
Kloppen de effecten die aan losse kleuren worden toegeschreven?
Die claims worden gemaakt, maar ze zijn niet onderbouwd op de manier waarop ze worden gepresenteerd. Er is geen gecontroleerd onderzoek dat een sfeer-led op lage sterkte, op 80 tot 100 cm afstand, aan zo'n effect koppelt. Voor rood en nabij-infrarood bestaat wel een onderzoeksliteratuur, met kanttekeningen die we in ons onderzoeksartikel bespreken.
Waarom maakt de afstand zoveel uit?
De intensiteit loopt ongeveer terug met het kwadraat van de afstand. Zet je 20 cm op 100, dan blijft er op 40 cm ruwweg 25 over en op 80 cm ruwweg 6. Een strip in het plafond zit op 80 tot 100 cm, terwijl een paneel op 20 tot 40 cm wordt gebruikt.
Welke vragen stel ik een cabineverkoper die kleurentherapie noemt?
Vraag welke golflengtes in nanometer, welke intensiteit in mW/cm2, op welke afstand die is gemeten, of het per kleur regelbaar is en of het los staat van de sfeerverlichting. Een leverancier die het goed geregeld heeft, beantwoordt dat met getallen. Komt er alleen een kleurnaam, dan is het sfeerverlichting.
Kan ik roodlichttherapie in mijn cabine inbouwen?
Dat is een apart apparaat, geen optie in het plafond. Een therapiepaneel moet dicht bij de huid staan en zijn warmte kwijt kunnen, en een cabine op 45 tot 60 graden is daar geen prettige omgeving voor. Praktischer is scheiden: de cabinesessie voor de warmte, de lichtsessie ervoor of erna.
Welke golflengtes gebruiken de Luxyor apparaten?
De Lumi panelen werken met 630 en 660 nm rood, 810 tot 940 nm nabij-infrarood en 480 nm blauw. Het RedLight masker gebruikt rood 630 nm, groen 520 nm, blauw 460 nm en nabij-infrarood 850 nm. Die waarden staan vast en zijn na te rekenen, anders dan een kleurnaam op een brochure.
