Verkouden en sauna: wat is verstandig, per situatie

Je voelt hem aankomen: een kriebel in je keel, een neus die dichtzit en dat vage gevoel dat je vandaag beter niet te veel van jezelf moet vragen. En dan komt de gedachte: even lekker de warmte in, dat helpt vast. Wie zoekt op verkouden sauna komt binnen twee klikken bij twee soorten adviezen uit, en die spreken elkaar precies tegen. De ene site belooft dat je een verkoudheid gewoon kunt uitzweten, de andere waarschuwt dat je jezelf er alleen maar zieker mee maakt.

Het eerlijke antwoord is minder spannend dan beide kampen doen voorkomen, en het hangt sterk af van jouw situatie. Een lichte verkoudheid zonder koorts is iets heel anders dan griep waarbij je nauwelijks uit bed komt. In deze gids lopen we vijf situaties langs: beginnende verkoudheid zonder koorts, verkoudheid met koorts, griep, net hersteld en chronisch verkouden. Per situatie krijg je een duidelijk wel of niet, met de reden erbij. En omdat je hier waarschijnlijk terecht bent gekomen omdat je je niet lekker voelt, sluiten we af met wat je in plaats daarvan wel kunt doen.

Verkouden en sauna: het korte antwoord

Kort samengevat: bij een lichte verkoudheid zonder koorts, waarbij je je verder redelijk voelt, is een korte en niet te warme sessie voor de meeste gezonde volwassenen geen probleem. Prettig, waarschijnlijk wel. Maar het maakt je verkoudheid niet korter en het laat het virus niet verdwijnen. Zodra er koorts in het spel is, of zodra je echte griep hebt, verandert het antwoord in een duidelijk nee.

Dat komt niet doordat warmte op zichzelf gevaarlijk is, maar doordat je lichaam op dat moment al hard aan het werk is. Bij koorts zet je lichaam zijn eigen thermostaat hoger, je verliest extra vocht en je hart klopt sneller. Daar nog een warmtesessie bovenop leggen vraagt om duizeligheid, hoofdpijn en een beroerder gevoel dan waarmee je begon. Het is geen ramp, maar het is ook geen goed idee.

De rest van deze gids werkt dat per situatie uit, want de verschillen zitten in de details. Dit is het overzicht:

Helpt sauna tegen verkoudheid? Wat we wel en niet weten

Een verkoudheid wordt veroorzaakt door een virus, en er zijn er honderden die het kunnen. Je lichaam ruimt dat zelf op, en dat kost meestal ongeveer een week. Die week duurt ongeveer even lang of je nu op de bank ligt, warme thee drinkt of in de sauna gaat. Dat is geen leuke boodschap, maar het is wel de eerlijke.

Er is geen bewijs dat een saunasessie een verkoudheid geneest, verkort of voorkomt. Wat mensen wel merken, is iets anders: warmte voelt prettig als je je koud, stijf en beroerd voelt. Je ligt stil, je hoeft even niets, en dat is op zichzelf al waardevol als je ziek bent. Sommige mensen zeggen dat hun neus tijdelijk wat vrijer aanvoelt in warme, vochtige lucht. Dat gevoel is echt, maar het is tijdelijk en het is iets anders dan genezing.

Het idee dat je een verkoudheid kunt uitzweten is een hardnekkig misverstand. Zweet bestaat vooral uit water en zouten. Een virus verlaat je lichaam niet via je poriën. Wat je bij hard zweten wel kwijtraakt is vocht, en juist daar heb je bij ziekte extra behoefte aan. Wil je precies weten wat warmte in je lichaam in gang zet, dan staat dat rustig uitgelegd in de kennisbank over wat een infrarood saunadeken met je lichaam doet.

Warmte kan prettig zijn als je je beroerd voelt. Een verkoudheid korter maken doet het niet.

Per situatie: wel of niet

Hier zit het echte antwoord op je vraag. Loop de situatie langs die het dichtst bij jouw klachten ligt en gebruik het oordeel dat erbij staat.

Beginnende verkoudheid zonder koorts: kan, mits kort en mild

Dit is de situatie waarin de meeste mensen deze vraag stellen. Een kriebelkeel, een lopende neus, misschien wat niezen, maar geen koorts en geen spierpijn. Je kunt gewoon functioneren, je voelt je alleen niet honderd procent.

In dit geval is er geen goede reden om warmte te vermijden, zolang je twee dingen doet: kort blijven en niet te warm gaan zitten. Kies een lagere stand dan je gewend bent en een sessie die duidelijk korter is dan normaal. Drink voor en na een glas water. Ga niet meteen daarna de kou in met natte haren, niet omdat kou je zieker maakt, maar omdat je je er gewoon ellendig van gaat voelen.

Verwacht er geen genezing van. Wat je mag verwachten is een half uur waarin je warm ligt en even niets hoeft. Voor veel mensen is dat precies genoeg reden. Voelt het halverwege niet prettig, dan is stoppen geen zonde maar gewoon verstandig.

Verkoudheid met koorts: niet doen

Zodra de thermometer boven de achtendertig graden komt, verandert het advies. Bij koorts heeft je lichaam bewust besloten om warmer te draaien. Je hartslag ligt hoger, je ademt sneller, je zweet meer en je drinkt vaak minder dan normaal omdat je geen zin hebt in iets. Je bent dus al bezig met warmte en met vocht.

Er nog een externe warmtebron bij zetten betekent dat je lichaam extra werk krijgt op een moment dat het dat werk niet nodig heeft. In de praktijk merken mensen dat aan bonzende hoofdpijn, hartkloppingen, misselijkheid of duizeligheid bij het opstaan. Dat maakt je niet zieker in de zin dat het virus langer blijft, maar het maakt je dag wel een stuk onaangenamer. Dit is simpelweg een dag om over te slaan.

Griep: niet doen, ook niet als het lijkt mee te vallen

Griep is een andere categorie dan een verkoudheid. Hoge koorts, spierpijn, hoofdpijn, koude rillingen en een uitputting die je dwingt om te gaan liggen. Wie met griep naar de sauna wil, onderschat meestal hoeveel het lichaam op dat moment al voor zijn kiezen krijgt.

Bij griep gelden alle bezwaren van koorts, maar sterker. Daar komt bij dat je conditie tijdelijk flink lager ligt, dat je vaak slecht hebt gegeten en gedronken, en dat je evenwichtsgevoel minder betrouwbaar is dan normaal. Warm liggen en dan overeind komen is precies het moment waarop mensen wegdraaien. Ga je naar een openbare sauna, dan komt daar nog iets bij: je zit in een gedeelde ruimte met andere mensen, en griep is goed besmettelijk. Dat is geen medisch argument maar wel een fatsoenlijk argument. Welke situaties nog meer reden zijn om warmte over te slaan, staat op een rij in het overzicht over wanneer een infrarood saunadeken minder geschikt is.

Net hersteld: wachten tot je je weer fit voelt

De klachten zijn weg, de koorts is voorbij, maar je bent nog sneller moe dan normaal. Dit is de situatie waarin de meeste mensen te vroeg weer beginnen, met alles: sporten, laat doorwerken en ook warmte.

Het advies hier is niet nee, maar nog even niet. Een goede vuistregel is dat je minstens een dag zonder koorts bent geweest en dat je een normale dag hebt gedraaid zonder dat je halverwege omviel. Voel je je daarna weer redelijk, begin dan met een korte sessie op een lage stand en kijk hoe je erop reageert. Warmte vraagt iets van je bloedsomloop, en dat is prettiger als je weer op krachten bent.

Chronisch verkouden: eerst de oorzaak, dan pas warmte

Sommige mensen zijn maandenlang verkouden, of het lijkt zo. Een neus die nooit helemaal vrij is, steeds terugkerende klachten, of een keel die blijft irriteren. Daar zitten heel verschillende dingen achter: een allergie, droge lucht in huis, roken, bijholteklachten of iets anders.

Warmte doet niets aan die oorzaken. Een sauna deken of een infraroodlamp is geen behandeling en lost geen allergie op. Blijf je langer dan een paar weken klachten houden, of komen ze steeds terug, dan is dat het moment om er met je huisarts naar te kijken in plaats van er zelf op te blijven proberen. Is de oorzaak eenmaal duidelijk en heb je verder geen koorts of andere klachten, dan is er meestal geen bezwaar tegen een gewone, rustige sessie.

Waarom koorts en opwarmen niet samengaan

Het is de moeite waard om te snappen waaróm koorts het omslagpunt is, want dan hoef je de regel niet uit je hoofd te leren. Je lichaam houdt je kerntemperatuur normaal rond de zevenendertig graden. Bij een infectie zet het die instelling tijdelijk hoger. Vandaar de rillingen aan het begin: je voelt je koud terwijl je temperatuur juist stijgt.

Om die hogere temperatuur te bereiken en vast te houden, gaat er van alles aan het werk. Je hartslag gaat omhoog, je ademhaling versnelt en je zweet in golven. Dat kost vocht en zouten. Wie koorts heeft, drinkt bovendien vaak minder dan normaal, gewoon omdat eten en drinken niet aanlokkelijk zijn. Je begint dus al met een achterstand op je vochtbalans.

Een saunasessie legt daar precies dezelfde belasting nog eens bovenop: hogere hartslag, wijdere bloedvaten, meer zweten. In een sauna deken kun je warmte bovendien slechter kwijt dan in de open lucht, omdat je ingepakt ligt en zweet minder makkelijk verdampt. En er is een subtiel punt dat mensen onderschatten: als je je toch al beroerd voelt, merk je minder scherp dat het te warm wordt. Twijfel je of het in jouw geval verstandig is, bijvoorbeeld omdat je medicijnen gebruikt of iets aan je hart of bloeddruk hebt, overleg dan even met je huisarts voordat je het probeert. Welke vraag je dan precies stelt, staat per medicijngroep in infrarood sauna en bloedverdunners: medicijnen, warmte en licht. Meer achtergrond over wat infraroodwarmte wel en niet met je doet, staat in de gids over of infrarood gevaarlijk is.

Infrarood sauna en verkoudheid: maakt de lagere temperatuur verschil?

Een terechte vervolgvraag. Een infrarood deken of infrarood cabine werkt bij een lagere luchttemperatuur dan een traditionele Finse sauna. Waar een klassieke sauna richting de tachtig of negentig graden gaat, blijft infrarood ruim daaronder. Het voelt daardoor milder en veel mensen houden het langer vol. Betekent dat ook dat de regels anders liggen?

Voor het koortsvraagstuk niet. De lucht om je heen is koeler, maar het doel is hetzelfde: je kerntemperatuur loopt op en je gaat zweten. Precies dat is de reden om het bij koorts over te slaan, en die reden verdwijnt niet doordat het display een lager getal laat zien. Bij griep of koorts geldt dus hetzelfde nee.

Op andere punten is er wel verschil, en die vallen in het voordeel van infrarood thuis. Je zit niet in een gedeelde ruimte, dus je steekt niemand aan. Je kunt op elk moment stoppen zonder dat je je moet aankleden en naar huis rijden. En je doseert makkelijker: een lage stand en twintig minuten is thuis een kwestie van instellen. Als je een lichte verkoudheid zonder koorts hebt en je wilt toch warmte, is een korte sessie thuis daarom praktischer dan een middag in een saunacomplex. Welke standen en tijden logisch zijn en hoe je rustig opbouwt, staat in de complete temperatuurgids voor je infrarood deken.

Er is nog een verschil dat mensen vaak verwachten en dat er niet is: stoom. Een infrarood deken geeft droge warmte en geen waterdamp. Het gevoel van een tijdelijk vrijere neus dat sommigen aan een stoombad of een warme douche toeschrijven, krijg je in een deken niet op dezelfde manier.

Sauna als je ziek bent: de signalen om direct te stoppen

Stel dat je met een lichte verkoudheid toch bent gaan liggen en het voelt onderweg niet goed. Stoppen is nooit zonde en er is geen enkele reden om door te bijten. Dit zijn de signalen waarbij je de sessie afbreekt:

• Bonzende of scherpe hoofdpijn die tijdens de sessie opkomt.
• Hartkloppingen of het gevoel dat je hart onrustig gaat.
• Duizeligheid, een licht gevoel in je hoofd of wazig zien.
• Misselijkheid of een opkomend gevoel van flauwvallen.
• Koude rillingen terwijl je in de warmte ligt.
• Klam, koud zweet in plaats van gewoon warm zweten.
• Kortademigheid of het gevoel dat ademhalen moeite kost.

Zet in dat geval het apparaat uit, open de deken, blijf eerst even zitten voordat je gaat staan en drink water met kleine slokjes. Koel je polsen en je nek met lauw water, niet ijskoud. Zakt het niet binnen een paar minuten, of heb je pijn op de borst, verwardheid of hevige benauwdheid, wacht dan niet af en bel je huisarts of het alarmnummer.

Wat je in plaats daarvan wel kunt doen

Als het antwoord op de saunavraag nee is, blijft de behoefte natuurlijk staan: je voelt je beroerd en je wilt iets. Dit is wat er wel zin heeft, zonder grote beloftes.

• Rust nemen en genoeg slapen. Dat is saai advies, maar het is het enige dat je lichaam echt vraagt.
• Regelmatig drinken, ook als je geen dorst hebt. Bij koorts verlies je meer vocht dan je denkt.
• Warm aankleden en het in huis niet te droog laten worden. Een dichte neus voelt in droge lucht vaak vervelender.
• Een warme douche of een kruik voor je onderrug of nek. Lokale warmte zonder dat je hele lichaam opwarmt is een prima tussenvorm.
• Warme drank die je fijn vindt. Het geneest niets, maar het voelt prettig en je drinkt er meer door.
• Intensief sporten uitstellen. Zeker bij koorts is dat geen goed moment, en dat geldt evengoed voor een zware warmtesessie.
• Handen wassen en de kamer af en toe luchten, zodat je je huisgenoten niet meeneemt in je week.

Word je zieker in plaats van beter, houdt de koorts langer dan een paar dagen aan, word je benauwd of heb je een aandoening waarbij ziek zijn extra oplet vraagt, neem dan contact op met je huisarts. Dat is geen overdreven voorzichtigheid maar gewoon de logische stap.

Weer beginnen na verkoudheid of griep

Je knapt op en je wilt je routine terug. Dat kan prima, maar de meest gemaakte fout is alles tegelijk oppakken. Deze opbouw werkt voor de meeste mensen.

1. Wacht tot de koorts echt weg isMinstens een volle dag zonder koorts en zonder koortsremmers, zodat je weet hoe je er echt aan toe bent.
2. Test eerst een gewone dagDraai een normale dag zonder dat je halverwege moet gaan liggen. Lukt dat niet, dan is warmte nog niet aan de beurt.
3. Begin kort en op een lage standKies bewust minder tijd en een lagere temperatuur dan je gewend was en kijk hoe je lichaam reageert.
4. Drink extraJe vochtbalans loopt na een ziekteperiode vaak nog achter. Een glas water voor en na is het minste.
5. Voeg niet alles tegelijk toeNiet op dezelfde dag je eerste zware training en je eerste sessie. Bouw het een voor een op.

Combineer je warmte normaal gesproken met sporten, dan is het extra verleidelijk om beide tegelijk weer op te pakken. Hoe je warmte en herstel na inspanning verstandig combineert, staat uitgewerkt in het artikel over sauna na het sporten.

Misverstanden over verkoudheid en warmte

Rond dit onderwerp circuleren een paar verhalen die zo vaak herhaald worden dat ze waar lijken. Dit zijn de belangrijkste, en wat er echt van klopt.

• Je kunt een verkoudheid uitzweten. Zweet bestaat vooral uit water en zouten. Een virus verlaat je lichaam daar niet mee. Wat je wel kwijtraakt is vocht.
• Warmte doodt het virus. De temperaturen waar we het over hebben, warmen je huid en je kerntemperatuur op. Ze maken je lichaam geen plek waar een verkoudheidsvirus niet meer kan bestaan.
• Regelmatig saunabezoek voorkomt dat je verkouden wordt. Er is geen bewijs waarmee je die belofte kunt waarmaken. Handen wassen en genoeg slaap doen aantoonbaar meer.
• Geen koorts betekent dat alles kan. Ook zonder koorts kun je je te beroerd voelen. Hoe je je voelt telt net zo goed mee als wat de thermometer zegt.
• Infrarood is zo mild dat het bij koorts wel kan. De luchttemperatuur is lager, maar je kerntemperatuur loopt evengoed op. Bij koorts blijft het antwoord nee.
• Even flink zweten en het is over. Een verkoudheid duurt ongeveer een week, hoe je die week ook invult.
• Ziek zijn is een kwestie van doorzetten. Doorzetten kost meestal alleen extra dagen. Rust nemen is de kortste weg.

Wat al deze punten gemeen hebben: ze beloven invloed op de ziekte zelf, terwijl warmte vooral invloed heeft op hoe je je op dat moment voelt. Dat laatste is waardevol genoeg, maar het is iets anders.

Luxyor Comfort 150

• Instelbare temperatuur, zodat je bewust laag kunt beginnen
• Timer die de verwarming stopt zodra de ingestelde tijd voorbij is
• Bediening binnen handbereik als je de sessie wilt afbreken
• 60 dagen bedenktermijn en 2 jaar garantie

Bekijk de Comfort 150

Tot slot

Verkouden en sauna gaan samen zolang je klachten licht zijn, je geen koorts hebt en je het kort en mild houdt. Verwacht er geen genezing van, wel een prettig moment waarop je even niets hoeft. Zodra er koorts bij komt, of zodra je griep hebt, is opwarmen onverstandig: je lichaamstemperatuur is al verhoogd, je verliest extra vocht en je hart werkt harder dan normaal.

De praktische regel die je overhoudt is simpel. Meet je temperatuur, kijk eerlijk naar hoe je je voelt en kies bij twijfel voor rust. Blijven de klachten aanhouden, komen ze steeds terug of twijfel je vanwege medicatie of een aandoening, leg het dan even voor aan je huisarts. Wil je verder lezen over hoe warmte werkt en hoe je een sessie opbouwt, kijk dan in de kennisbank over infrarood en sauna dekens.