Hoe lang gaat een roodlicht paneel mee? Levensduur van leds uitgelegd

Kort antwoord: leds branden niet door zoals een gloeilamp, ze worden heel langzaam minder fel. Fabrikanten drukken dat uit in L70, L80 en L90: het aantal branduren tot er nog 70, 80 of 90 procent van de lichtopbrengst over is. Wie roodlicht paneel levensduur beoordeelt, kijkt dus naar zo'n L-waarde en niet naar een garantietermijn.

Hieronder staat wat die codes betekenen, hoe je branduren omrekent naar jaren, wat de levensduur echt bepaalt en waarom de driver vaker de zwakke schakel is dan de leds. De opbouw van zo'n apparaat staat in wat er in een roodlicht paneel zit aan leds, driver en koeling.

Leds gaan niet stuk, ze worden minder fel

Een gloeilamp heeft een gloeidraad die op een dag doorbrandt: het licht is aan of uit. Bij een led ontstaat het licht in een halfgeleiderovergang, en die slijt niet mechanisch. Wel veranderen de materialen in en om de chip onder invloed van warmte, stroom en tijd.

Het gevolg is een geleidelijke afname van de lichtopbrengst, zo traag dat je het niet ziet. Er is dus geen moment waarop het paneel kapot is, alleen een moment waarop je vindt dat er te weinig licht uit komt. Die grens kies je zelf, en daarvoor bestaan de L-waarden.

L70, L80 en L90: wat die codes betekenen

De letter L staat voor lumen maintenance, behoud van lichtopbrengst. Het getal erachter is het percentage dat over is. L70 bij 30.000 uur betekent: na 30.000 branduren geeft de led naar verwachting nog zeventig procent van het licht dat hij nieuw gaf.

De drie codes beschrijven hetzelfde verloop met een andere afkapgrens. Hoe strenger de grens, hoe eerder je hem bereikt: een led die L70 haalt bij 30.000 uur, zit veel eerder op L90.

De uren in de rechterkolom zijn ordegroottes uit de ledverlichting, geen productspecificatie van Luxyor. De echte waarde hangt af van de chip, de aansturing en vooral de koeling. Vraag de opgave na bij de fabrikant, met testcondities.

Waarom fabrikanten meestal L70 noemen

L70 komt uit de algemene verlichting: dertig procent minder licht is het punt waarop mensen klagen dat het donker wordt. Voor een paneel telt niet de beleving maar de dosis, dus zijn L90 en L80 praktischer grenzen.

Hoeveel jaar is dat in jouw gebruik?

Een paneel dat je drie keer per week tien minuten gebruikt, draait per jaar minder uren dan een keukenlamp in een week. De rekensom: sessies per week maal 52 maal de sessieduur in uren geeft de uren per jaar; deel de opgegeven levensduur daardoor.

Gerekend met 52 weken per jaar en de hele sessieduur als brandtijd. De kolommen met 10.000 en 50.000 uur zijn rekenaannames, geen specificatie. Zelfs elke dag twintig minuten komt uit op tientallen jaren: bij thuisgebruik bepalen de leds vrijwel nooit het einde.

Bij een paar sessies per week zijn de leds niet de beperkende factor. De elektronica eromheen is dat wel.

Wat de levensduur van een paneel echt bepaalt

Als de leds het zelden begeven, wat dan wel? Een handvol factoren, bijna allemaal met warmte te maken.

• Junctietemperatuur. De temperatuur in de halfgeleiderovergang zelf, veruit de belangrijkste factor.
• Koeling. Koellichaam, luchtstroom, ventilator en behuizing bepalen hoe goed die warmte wegkomt.
• De driver. De voeding die de leds constante stroom geeft, met condensatoren die sneller verouderen dan de leds.
• Schakelfrequentie. Elke start geeft een stroom- en temperatuurpiek; veel korte cycli belasten meer dan een lange sessie.
• Stof. Stof op het glas kost licht, stof in de koelopeningen kost koeling.
• Omgevingstemperatuur. In een warme, slecht geventileerde ruimte loopt de junctietemperatuur structureel hoger op.

Junctietemperatuur en koeling

Van alle energie die een ledpaneel opneemt, wordt maar een deel licht. De rest wordt warmte op de chip zelf. Hoe hoger die chip oploopt, hoe sneller de lichtopbrengst afneemt, en dat verband is niet lineair maar versneld.

Een grove vuistregel voor elektronica vangt dat: tien graden koeler is ruwweg een verdubbeling van de levensduur, tien graden warmer een halvering. Die regel komt van elektrolytische condensatoren en is voor leds een benadering, maar de richting klopt.

De driver is vaak de zwakke schakel

Leds willen constante stroom, het stopcontact levert wisselspanning, en daar zit een driver tussen. Daarin zitten elektrolytische condensatoren met een elektrolyt dat langzaam uitdroogt, en warmte versnelt dat sterk.

Een paneel stopt dus eerder door een driver die het opgeeft dan door leds die te weinig licht geven. De driver bepaalt ook of het licht rustig of pulserend is; zie het artikel over een flikkervrij roodlicht paneel en waarom flikker telt.

Luxyor Lumi 110

• Compact paneel van 31 x 22 x 6 cm en 2,5 kg met 630 en 660 nm rood, 810 tot 940 nm nabij-infrarood en 480 nm blauw
• Touchscreen en afstandsbediening, uitklapbare standaard voor bureau of tafel
• 60 dagen bedenktijd en 2 jaar garantie

Bekijk de Lumi 110

Schakelen, stof en de ruimte waarin het paneel staat

Drie gebruiksfactoren heb je zelf in de hand. Schakelfrequentie is de eerste: bij inschakelen krijgt de driver een piekstroom en warmt de chip snel op, dus tien keer aan en uit tikken belast meer dan een keer starten met de timer.

Stof is de tweede, want een laagje op het koellichaam isoleert waar de warmte weg moet. Vocht is de derde: een werkkamer is een betere plek dan een badkamer met condens, want vocht versnelt corrosie op soldeerverbindingen.

Waarom een warme achterkant niet meteen slecht is

Voel je dat de achterkant warm is, dan denk je al snel dat er iets mis is. Meestal is het omgekeerde waar: die warmte komt van de chips en wordt afgevoerd. Een koellichaam dat koud blijft terwijl het paneel op vol vermogen draait, is eerder een teken dat de warmte binnen blijft hangen.

Wat telt is de combinatie: lauw tot warm achter, nauwelijks warmte voor. Een paneel werkt met licht en niet met warmte, dus warmte op je huid is geen maatstaf. Waar je verder op let staat in de checklist met tien specificaties om roodlicht panelen te vergelijken.

Het opgenomen vermogen op het typeplaatje is bovendien geen lichtopbrengst. Een deel wordt warmte in de behuizing, en juist dat deel moet de koeling wegwerken. Zie wat het wattage van een roodlicht paneel betekent.

Minder licht betekent langer bestralen voor dezelfde dosis

Hier wordt de L-waarde praktisch. Dosis is intensiteit maal tijd, in J/cm2. Zakt de intensiteit, dan moet de tijd omhoog voor dezelfde dosis. Dat is natuurkunde over energie per oppervlak en zegt niets over wat licht met je lichaam doet. De correctiefactor is honderd gedeeld door het percentage dat over is.

Rekenvoorbeeld bij gelijke afstand en instelling. Geen aanbevolen dosis en geen uitspraak over uitkomst; alleen de rekenregel dosis is intensiteit maal tijd.

Bij L90 is de correctie nog geen twee minuten op een kwartier; pas rond L70 wordt het merkbaar. Dit werkt alleen als je weet wat je paneel op jouw afstand geeft; zie stralingsintensiteit bij roodlicht panelen en wat mW/cm2 betekent en de omrekening in hoe joule per vierkante centimeter werkt bij roodlicht.

Zo houd je je paneel jarenlang op peil

De meeste levensduurwinst zit niet in het apparaat maar in hoe je het neerzet en aanstuurt. De reinigingsroutine staat apart uitgewerkt in hoe je een paneel en een LED masker schoonmaakt en onderhoudt. Zeven stappen die weinig tijd kosten.

1. Zet het paneel vrij opEen paar centimeter lucht rond achterkant en zijkanten, zodat de warmte van het koellichaam weg kan. Geen handdoek eroverheen, geen kastwand ertegenaan.
2. Niet in een afgesloten kast of nisIn een dichte kast loopt de lucht rond het paneel op, stijgt de junctietemperatuur mee en versnelt de lichtafname.
3. Houd de omgeving koel en droogElke graad omgevingswarmte komt boven op de chiptemperatuur. Een koele werkkamer is beter dan een zolder in de zomer of een badkamer met condens.
4. Vermijd onnodige aan- en uitcycliStart een keer en laat de timer aftellen. Tien korte cycli geven tien piekstromen op de driver, een sessie geeft er een.
5. Schakel na de sessie helemaal uitStandby houdt de driver op temperatuur, en juist warmte droogt de elektrolytische condensatoren erin uit. Uit is uit.
6. Stel de sessieduur bij als de opbrengst teruglooptWerk met een vaste afstand en noteer die. Loopt de intensiteit na jaren terug, corrigeer de tijd dan met de factor uit de tabel hierboven.
7. Vraag bij aanschaf de L-waarde met de uren erbijL70, L80 of L90 zegt niets zonder urenopgave en testcondities. Wie beide kan noemen, weet waar hij het over heeft.

Garantie: wat dekt dat wel en niet

Bij Luxyor geldt 60 dagen bedenktijd en 2 jaar garantie. Bedenktijd betekent dat je binnen die periode kunt terugsturen omdat het product je niet bevalt; garantie gaat over gebreken.

Dat onderscheid valt samen met het verschil tussen uitval en geleidelijke afname. Uitval is een gebrek: een dode ledrij, een driver die niets doet, een touchscreen dat niet reageert. Geleidelijke lichtafname is dat niet, want dat is de normale eigenschap van leds; daarvoor bestaan juist L-waarden. Bewaar je aankoopbewijs, noteer de ingebruikname en meld uitval meteen; de voorwaarden staan in de uitleg over garantie en retour bij Luxyor.

Levensduur bij de Lumi 110 en de Lumi 700

Beide panelen werken met dezelfde zeven golflengtes: 630 en 660 nm rood, 810 tot 940 nm nabij-infrarood en 480 nm blauw. Wat die banden toevoegen staat in zeven golflengtes in een roodlicht paneel. Voor de levensduur telt vooral het formaat, want dat bepaalt hoeveel koeloppervlak er per led is.

De Lumi 110 meet 31 x 22 x 6 cm en weegt 2,5 kg, de Lumi 700 meet 91 x 30 x 6 cm en weegt 8,5 kg. Dat gewicht zit grotendeels in het aluminium van de behuizing, precies het onderdeel dat warmte afvoert. De uitwerking staat in de Luxyor Lumi 700 technisch uitgelegd.

Er staan geen L70-, L80- of L90-opgaven in de openbare specificaties van deze panelen. Een getal publiceren zonder testcondities is precies het probleem dat dit artikel beschrijft. Heb je die opgave nodig, vraag hem op bij de klantenservice. Twijfel je tussen de formaten, dan helpt de vergelijking van de Lumi 110 en de Lumi 700, en de bredere afweging staat in de gids over een roodlicht paneel kopen.

Luxyor Lumi 700

• Full body paneel van 91 x 30 x 6 cm en 8,5 kg, met aluminium behuizing die als koellichaam werkt
• Zeven golflengtes van 480 tot 940 nm, regelbare intensiteit, vrijstaand of aan wand of deur
• 60 dagen bedenktijd en 2 jaar garantie

Bekijk de Lumi 700

Tot slot

De levensduur van een roodlicht paneel is geen datum maar een verloop. Leds worden langzaam minder fel, L70, L80 en L90 zetten daar een grens op, en omgerekend naar drie tot zeven sessies per week bepalen de leds bij thuisgebruik zelden het einde. De driver, de koeling en de omstandigheden doen dat wel.

Wat je eraan kunt doen is overzichtelijk: ruimte rond de koeling, een koele en droge kamer, de timer gebruiken en het apparaat uitzetten na afloop. Ligt de opbrengst na jaren lager, dan is de correctie een rekensom van een paar seconden. Vraag bij elke aanbieder om de L-waarde met de uren erbij.