Sauna en hoge bloeddruk: mag dat, en waar let je op?

Sauna en hoge bloeddruk is een combinatie waar veel mensen over twijfelen, en dat is niet zo gek. Warmte doet iets met je bloedvaten, je hartslag en je bloeddruk. Weet je van jezelf dat je bloeddruk aan de hoge kant is, of slik je er medicijnen voor, dan wil je terecht weten of een sauna, een infrarood cabine of een sessie in een sauna deken dan nog verstandig is. Het eerlijke antwoord is dat het voor veel mensen prima kan, maar niet voor iedereen en niet in elke situatie.

Deze gids legt eerst uit wat warmte precies met je bloedvaten en je bloeddruk doet. Daarna lopen we een reeks situaties langs, met per situatie een duidelijk advies: een goed ingestelde bloeddruk met medicatie, een bloeddruk die nog niet goed is ingesteld, een van nature lage bloeddruk, het gebruik van bloeddrukverlagers en plaspillen, hartritmestoornissen en de periode na een hartinfarct. We eindigen met praktische voorzorgen die voor iedereen gelden.

Eén ding vooraf, en dat zeggen we in dit artikel vaker dan strikt nodig is. Wij zijn geen artsen en dit artikel is geen medisch advies. Gebruik je medicijnen voor je bloeddruk of je hart, of twijfel je over jouw situatie, dan is een korte vraag aan je huisarts of cardioloog de logische eerste stap. Zo'n gesprek kost je een paar minuten en levert een antwoord op dat past bij jouw lichaam, jouw waarden en jouw medicatie.

Wat warmte met je bloedvaten en je bloeddruk doet

Je lichaam houdt zijn kerntemperatuur graag binnen een smalle marge. Word je warm, dan gaat het die warmte afvoeren, en dat doet het op twee manieren tegelijk. Je gaat zweten, want verdampend vocht koelt je huid. En je bloedvaten in de huid gaan wijder staan, zodat er meer warm bloed vlak onder je huid langs stroomt en daar zijn warmte kan afgeven.

Dat wijder zetten heet vaatverwijding, en daar zit de kern van dit hele artikel. Wordt de ruimte waar hetzelfde bloed doorheen moet groter, dan neemt de weerstand af. Minder weerstand betekent bij een gelijk blijvende hoeveelheid bloed een lagere druk. Dat is de reden dat je bloeddruk tijdens en kort na een warmtesessie lager kan zijn dan ervoor.

Er gebeurt tegelijk nog iets. Omdat de druk zakt en je lichaam alles toch van bloed moet blijven voorzien, gaat je hart wat sneller kloppen. Je hartslag loopt op, ongeveer zoals bij een rustige wandeling. Daar komt bij dat je door zweten vocht verliest, waardoor het volume in je bloedvaten iets afneemt. Wijdere vaten plus wat minder vocht is precies de combinatie die maakt dat je na een sessie soms even licht in je hoofd wordt.

Waarom duizeligheid bij opstaan het meest gemelde ongemak is

Zolang je ligt of zit, is dat allemaal goed te doen. Kom je snel overeind, dan moet je lichaam ineens bloed omhoog pompen tegen de zwaartekracht in. Normaal knijpen je bloedvaten daarvoor razendsnel een stukje samen. Na warmte staan die vaten juist wijd, en dan duurt het iets langer voordat de druk in je hoofd weer op peil is. Die paar seconden voel je als sterretjes, een wattig hoofd of een beeld dat even zwart wegtrekt.

Dit is verreweg het meest gemelde ongemak bij warmte, ook bij mensen zonder enige hartklacht en met een keurige bloeddruk. Meestal is het onschuldig en binnen een halve minuut voorbij. Vervelend wordt het pas als je erdoor valt of ergens tegenaan loopt. Dat is precies waarom we verderop zo aandringen op langzaam opstaan en op een opgeruimde, vrije plek rond je deken.

Warmte is geen behandeling van je bloeddruk

Hier trekken we een scherpe grens. Dat je bloeddruk tijdens en na een sessie kan dalen, betekent niet dat warmte een behandeling voor hoge bloeddruk is. Een sauna deken is geen medisch apparaat, geen bloeddrukverlager en al helemaal geen vervanging voor medicijnen die je arts heeft voorgeschreven. Wie zijn tabletten laat staan omdat hij een paar keer per week in een infrarood deken ligt, neemt een risico dat nergens voor nodig is.

Wat een sessie wel kan zijn, is een rustmoment. Warm, stil, even niets hoeven. Voor veel mensen is dat de hele reden om het te doen, en dat is een eerlijke reden. Wil je nuchter lezen wat warmte in je lichaam in gang zet, dan staat dat uitgebreider op de pagina over wat een infrarood saunadeken met je lichaam doet.

Sauna en hoge bloeddruk: mag je met hoge bloeddruk in de sauna?

Op die vraag bestaat geen antwoord dat voor iedereen klopt, want hoge bloeddruk is geen enkel ding. Er zit een wereld van verschil tussen iemand van veertig met een licht verhoogde waarde die verder kerngezond is, en iemand die met drie soorten medicijnen nog steeds boven zijn streefwaarde zit. Daarom werken we het hieronder per situatie uit.

Lees de situatie die op jou van toepassing is, en neem het advies daarbij letterlijk. Staat er dat overleg met je huisarts of cardioloog de eerste stap is, dan is dat niet bedoeld als beleefde formaliteit. Je arts kent je waarden, je medicatie en je voorgeschiedenis, en kan in één gesprek zeggen wat wij vanaf hier onmogelijk kunnen weten.

Situatie 1: goed ingestelde bloeddruk met medicatie

Dit is de meest voorkomende situatie. Je slikt al een tijd hetzelfde middel, je waarden zijn stabiel en je huisarts is tevreden. Voor veel mensen in deze groep is een rustige warmtesessie geen probleem, mits ze het rustig opbouwen en niet meteen op de hoogste stand en de langste tijd gaan liggen.

Het advies is toch om het één keer te melden bij je huisarts of praktijkondersteuner, bijvoorbeeld tijdens de controle die je waarschijnlijk toch al hebt. Zeg dat je regelmatig een sauna deken of infrarood sauna wilt gaan gebruiken en vraag of er in jouw geval iets is om rekening mee te houden. Meestal krijg je een kort antwoord en kun je verder, en soms komt er een aandachtspunt uit dat je zelf niet had bedacht.

Wat je praktisch doet: begin met een lage stand en een korte sessie, drink een glas water voor en na, en kom rustig overeind. Merk je dat je na afloop steeds erg duizelig bent, dan is dat een reden om de tijd of de temperatuur te verlagen en het opnieuw met je arts te bespreken.

Situatie 2: bloeddruk die niet goed is ingesteld

Is je bloeddruk hoog en nog niet onder controle, ben je net begonnen met een nieuw middel of is de dosering onlangs veranderd, dan is dit niet het moment om er warmte bij te halen. Je lichaam is dan al bezig zich aan te passen, en warmte zorgt voor een extra schommeling in precies datzelfde systeem.

Het advies is helder: wacht tot je waarden stabiel zijn en tot je arts zegt dat je goed staat ingesteld. Bespreek daarna pas of warmte in jouw geval kan. Dat is geen overdreven voorzichtigheid, maar simpelweg de volgorde die het minste gedoe oplevert.

Belangrijk daarbij: gebruik warmte nooit om je bloeddruk te willen verlagen. Dat werkt niet als behandeling en het geeft je een vals gevoel dat er iets geregeld is. Hoge bloeddruk die niet goed staat, hoort bij je huisarts thuis en niet bij een apparaat uit een webshop. Welke situaties verder minder geschikt zijn, staat op de pagina over wanneer een infrarood saunadeken minder geschikt is.

Situatie 3: lage bloeddruk

Bij lage bloeddruk en sauna draait het om iets anders. Je hebt van nature al een druk die aan de lage kant is, je kent het gevoel van sterretjes bij snel opstaan waarschijnlijk al, en warmte versterkt precies dat effect. Vaatverwijding boven op een al lage druk is de meest voorspelbare route naar duizeligheid en in het ergste geval flauwvallen.

Uitgesloten is het meestal niet, maar de aanpak moet anders. Houd de sessies duidelijk korter dan je online ergens leest, kies een lage stand, en zorg dat je goed gedronken hebt voordat je begint. Ga nooit met een lege maag de warmte in, want een lage bloedsuiker en een lage bloeddruk versterken elkaar.

Het opstaan is bij jou het gevoeligste moment. Ga eerst zitten, blijf een minuut zitten, en sta pas daarna op met iets in de buurt om je aan vast te houden. Word je regelmatig duizelig of ben je ooit flauwgevallen, dan hoort dat besproken te worden met je huisarts voordat je hier een gewoonte van maakt.

Situatie 4: bloeddrukverlagers en plaspillen

Medicijnen maken dit onderwerp een stuk persoonlijker, en daarom is dit de situatie waarin overleg met je huisarts of apotheker het meeste oplevert. Verschillende soorten middelen grijpen namelijk op verschillende plekken aan, en warmte komt daar bovenop.

Plaspillen, ook wel diuretica genoemd, zorgen ervoor dat je meer vocht en zouten uitscheidt. Ga je daarnaast flink zweten, dan stapelen die twee vormen van vochtverlies zich op. Middelen die je bloedvaten verwijden of je bloeddruk verlagen, doen deels hetzelfde als warmte, waardoor de daling tijdens een sessie groter kan uitvallen dan je gewend bent. Middelen die je hartslag afremmen kunnen ervoor zorgen dat je hart minder makkelijk compenseert als je druk zakt.

Wat je concreet doet: neem de namen van je medicijnen mee en vraag je apotheker of huisarts of er bij warm zweten iets is om op te letten. Vraag ook naar medicijnpleisters, want warmte kan invloed hebben op hoeveel werkzame stof er uit een pleister wordt opgenomen. Wijzig nooit zelf een dosering rond een saunasessie, ook niet één keertje. Slik je daarnaast antistolling, dan gaat het artikel over infrarood sauna en bloedverdunners apart in op wat daarover wel en niet bekend is. Het bredere overzicht van alle medicijnvragen rond warmte en licht, inclusief lichtgevoelige medicijnen, staat in infrarood sauna en bloedverdunners: medicijnen, warmte en licht.

Situatie 5: hartritmestoornissen

Bij infrarood sauna en hartritmestoornissen is het advies terughoudender. Warmte laat je hartslag oplopen en verandert je vochtbalans, en dat zijn nu net twee dingen waar een hartritme gevoelig voor kan zijn. Voor de een is een rustige sessie geen enkel punt, voor de ander is het onverstandig. Welke van de twee jij bent, kunnen wij vanaf hier niet bepalen.

Daarom is het advies hier zonder omwegen: doe dit niet op eigen houtje, maar leg het voor aan je cardioloog. Vertel wat je wilt gaan doen, hoe lang en hoe warm, en vraag wat in jouw geval verstandig is. Heb je een pacemaker of een inwendige defibrillator, vraag dan expliciet na wat je met warmte en met apparaten in de buurt van je borstkas wel en niet kunt doen.

Krijg je groen licht, houd het dan mild. Korte sessies, lage stand, goed drinken en direct stoppen bij hartkloppingen die niet bij je passen, een onregelmatig gevoel in je borst, kortademigheid of duizeligheid. Twijfel je op zo'n moment, stop dan. Een afgebroken sessie kost je niets.

Situatie 6: na een hartinfarct

Na een hartinfarct is de hoofdregel dat je cardioloog of je hartrevalidatieteam bepaalt wanneer welke belasting weer kan. Warmte is een lichte belasting voor je hart en vaten, en of dat past hangt volledig af van hoe lang het geleden is, hoe je hartfunctie is en welke medicijnen je gebruikt.

In de eerste periode na een infarct is warmte geen goed idee zonder uitdrukkelijk akkoord. Ben je verder in je herstel en doe je bijvoorbeeld al hartrevalidatie, dan is dat het perfecte moment om de vraag te stellen. De mensen die je begeleiden weten precies hoeveel je aankunt en kunnen je een antwoord geven dat op jouw hart is afgestemd.

Krijg je toestemming, begin dan echt heel rustig. Een korte sessie op een lage stand, met iemand in huis die weet dat je bezig bent, en zonder de neiging om er meteen een gewoonte van te maken. Bouw pas op als de vorige sessies prettig zijn verlopen.

Warmte kan je bloeddruk tijdelijk laten zakken. Dat maakt het nog geen behandeling, en zeker geen vervanging van je medicijnen.

Infrarood sauna en hoge bloeddruk: is dat milder dan een gewone sauna?

Veel mensen komen bij infrarood terecht omdat een traditionele sauna hen te heet is. Dat klopt ook wel: in een infrarood cabine of een sauna deken is de luchttemperatuur duidelijk lager dan in een Finse sauna. Je warmt op doordat de straling je huid bereikt en niet doordat je in een oven vol hete lucht zit, en dat voelt voor de meeste mensen aangenamer.

Toch is de conclusie niet dat infrarood daarmee onbelastend is. Je gaat er wel degelijk van zweten en je bloedvaten reageren op precies dezelfde manier. Sessies duren bij infrarood vaak ook langer dan een saunagang van tien minuten, waardoor het totale vochtverlies aardig kan oplopen. En bij een sauna deken lig je ingepakt, waardoor zweet minder makkelijk verdampt dan in de open lucht.

Wat wel in je voordeel werkt bij een deken: je hoofd blijft eruit, je ligt al horizontaal, en je kunt temperatuur en tijd tot op de graad en de minuut instellen. Dat maakt het makkelijker om laag te beginnen dan in een openbare sauna, waar de temperatuur nu eenmaal is wat hij is. Welke standen en tijden logisch zijn om mee te beginnen, staat in de complete temperatuurgids voor je infrarood deken.

Kortom: milder van opzet, ja. Zonder invloed op je bloeddruk, nee. Voor de adviezen hierboven maakt het dus geen verschil of je in een cabine, in een deken of op een saunabank ligt. De vraag blijft dezelfde en het antwoord komt van dezelfde arts.

Praktische voorzorgen bij warmte en bloeddruk

De onderstaande stappen gelden voor iedereen die met warmte begint, en zeker als je bloeddruk of je hart een rol speelt. Ze kosten je niets en halen het grootste deel van de vervelende ervaringen weg.

1. Vraag het eerstGebruik je medicijnen voor je bloeddruk of je hart, of heb je hartklachten gehad, leg je plan dan voor aan je huisarts of cardioloog voordat je begint.
2. Begin laag en kortKies de eerste keren een lage stand en een korte sessie, zodat je merkt hoe jouw lichaam reageert voordat je iets uitbreidt.
3. Zorg dat je gedronken hebtDrink een glas water voor de sessie, houd een fles binnen handbereik en drink na afloop rustig bij. Ga ook niet met een lege maag de warmte in.
4. Bouw op met één ding tegelijkVerhoog de tijd of de temperatuur, nooit allebei in dezelfde week, en alleen als de vorige sessie prettig verliep.
5. Sta langzaam opGa eerst zitten, wacht een minuut, en kom pas daarna overeind. Houd de vloer rond je plek vrij, zodat je nergens over struikelt als je toch even wankel bent.
6. Kies je momentNiet met alcohol op, niet direct na intensief sporten, niet bij koorts of als je je al niet lekker voelt. Zorg dat iemand in huis weet dat je bezig bent.

Deze regels staan niet los van de rest van veilig gebruik. De volledige set voorzorgen rond temperatuur, tijd, elektriciteit en toezicht staat in de complete veiligheidsgids voor infrarood saunadekens. Wat hitte en drank samen doen en waarom je die twee beter uit elkaar houdt, staat apart uitgewerkt in het artikel over sauna en alcohol combineren.

Signalen om een sessie meteen te stoppen

Doorzetten heeft bij warmte geen enkele waarde. Voel je je niet goed, dan stop je, en dat is het. Let vooral op deze signalen:

• Duizeligheid die niet wegtrekt als je blijft liggen.
• Hartkloppingen of een onregelmatig gevoel in je borst dat je niet kent.
• Pijn of druk op de borst, uitstralend naar arm, kaak of rug.
• Kortademigheid die niet past bij rustig liggen.
• Misselijkheid, koud zweet of een plotseling wattig hoofd.
• Hevige hoofdpijn of verwardheid.

Wat je dan doet: zet het apparaat uit, open de deken, kom rustig overeind en ga eerst zitten. Drink water met kleine slokjes en koel je polsen en je nek met lauw water, niet met ijskoud water. Blijf je duizelig, ga dan liggen met je benen wat hoger. Bij pijn op de borst, verwardheid, ernstige kortademigheid of flauwvallen bel je je huisarts of het alarmnummer, ook als het gevoel alweer wegzakt.

Misverstanden over sauna en bloeddruk

Rond dit onderwerp doen behoorlijk stellige verhalen de ronde, in beide richtingen. Dit zijn de misverstanden die je het vaakst tegenkomt.

• Sauna verlaagt je bloeddruk, dus het is goed tegen hoge bloeddruk. Een tijdelijke daling tijdens en na een sessie is iets anders dan een behandeling. Warmte verandert niets aan de oorzaak van je hoge bloeddruk.
• Met warmte heb je minder medicijnen nodig. Alleen je arts gaat over je dosering. Zelf minderen op basis van hoe je je na een sessie voelt is een slecht idee.
• Hoge bloeddruk betekent altijd dat de sauna verboden is. Zo simpel is het niet. Bij een goed ingestelde bloeddruk is een rustige sessie voor veel mensen prima, mits het is besproken.
• Lage bloeddruk is geen probleem, want warmte verlaagt hem toch alleen maar bij hoge waarden. Warmte verwijdt je bloedvaten ongeacht je uitgangswaarde. Juist bij lage bloeddruk is duizeligheid waarschijnlijker.
• Infrarood is zo mild dat het niet telt. De luchttemperatuur is lager, maar je bloedvaten reageren hetzelfde en de sessies duren vaak langer.
• Zweten haalt zout uit je lichaam, dus dat helpt je bloeddruk. Zweet bevat inderdaad zouten, maar dat is geen manier om je zoutbalans te sturen. Wat je verliest, vul je binnen een dag weer aan.
• Warmer is beter. Een hogere stand geeft vooral meer belasting op je hart en vaten, en geen beter resultaat. Prettig en vol te houden werkt beter.
• Meteen na de sessie meten geeft een mooie bloeddrukwaarde. Die waarde is tijdelijk en niet vergelijkbaar met je gewone metingen. Meet op een rustig moment.

Wat deze punten gemeen hebben: ze gaan er allemaal van uit dat warmte iets doet aan je aandoening. Dat doet het niet. Warmte is een prettige belasting die je lichaam moet kunnen hebben, en de vraag is dus niet wat het oplevert maar of jouw lichaam er op dit moment goed mee omgaat.

Luxyor Comfort 150

• Temperatuur en tijd stel je zelf in op de bedieningsunit
• De verwarming stopt zodra de ingestelde tijd voorbij is
• Je hoofd blijft buiten de deken en de rits zit binnen handbereik
• 60 dagen bedenktermijn en 2 jaar garantie

Bekijk de Comfort 150

Tot slot

Warmte verwijdt je bloedvaten, en daardoor kan je bloeddruk tijdens en na een sessie dalen terwijl je hartslag juist wat oploopt. Dat verklaart waarom duizeligheid bij opstaan het ongemak is dat verreweg het vaakst gemeld wordt, en het verklaart ook waarom je bij bloeddrukmedicatie, plaspillen, hartritmestoornissen of een hartinfarct in de voorgeschiedenis niet zomaar op eigen houtje moet beginnen.

De praktische kant is gelukkig overzichtelijk. Begin laag en kort, drink voor en na, bouw op met één ding tegelijk, en sta langzaam op. Stop zodra iets niet prettig voelt, want een afgebroken sessie kost je niets. En de belangrijkste stap staat nog steeds vooraan: gebruik je medicijnen voor je bloeddruk of je hart, of twijfel je, leg het dan eerst voor aan je huisarts of cardioloog.

Wil je verder lezen over wat infraroodwarmte wel en niet doet, kijk dan bij het artikel over de veiligheid van infrarood dekens en lampen of blader door de kennisbank over infrarood en sauna dekens. Ben je op zoek naar een deken waarbij je temperatuur en tijd zelf laag kunt houden, bekijk dan de infrarood sauna dekens van Luxyor.

Hoge bloeddruk is niet de enige situatie waarin voorzichtigheid verstandig is. Een breder overzicht van wanneer je beter buiten blijft staat in infrarood sauna: wanneer ga je er beter niet in.