Winterdip: wat licht en warmte wel en niet voor je doen

Een winterdip is dat trage, doffe gevoel dat bij veel mensen opkomt zodra de dagen korter worden en je zowel heen als terug in het donker reist. Je bent niet ziek, je functioneert nog gewoon, maar je bent ook niet helemaal jezelf.

Zodra het buiten grijs wordt, komen de tips en de apparaten voorbij. Lampen, dekens, panelen, pillen, schema's. Dit artikel zet op een rij wat een winterdip is, wat er doorgaans wel wordt geadviseerd, en wat licht en warmte in huis wel en vooral niet voor je doen. Eerlijk, ook waar dat ongunstig uitpakt voor de producten die wij verkopen.

Wat is een winterdip precies?

Een winterdip is geen officiele diagnose. Het is een woord dat mensen zelf gebruiken voor een periode in het najaar en de winter waarin ze zich matter, trager en somberder voelen dan in de rest van het jaar. Je komt moeilijker op gang, je hebt minder zin in dingen die je normaal leuk vindt, en halverwege de middag is je energie al op.

Wat mensen er zelf vaak bij noemen:

• Meer behoefte aan slaap, en toch niet uitgerust wakker worden
• Minder zin om af te spreken of de deur uit te gaan
• Meer trek in brood, pasta en zoetigheid
• Een kortere lont dan normaal
• Het gevoel dat alles net iets meer moeite kost

Dat is iets anders dan een winterdepressie. Daarvoor hanteren artsen wel duidelijke criteria, en die stel je niet zelf vast op basis van een blog. Het verschil zit vooral in de ernst, de duur, en de vraag of je dagelijks leven eronder lijdt. Verderop staat waar die grens ongeveer ligt en wanneer je er beter iemand bij haalt.

Winterdip of gewoon een drukke periode?

Niet elke inzinking in november is een winterdip. Het najaar is voor veel mensen ook simpelweg het drukste stuk van het jaar: deadlines voor de kerst, school, verjaardagen, verbouwingen die af moeten. Als je moe bent omdat je te veel hooi op je vork hebt genomen, is dat een ander probleem met een andere oplossing. Dan help je jezelf niet met een lamp, maar met schrappen in je agenda.

Een goede vuistregel: een winterdip komt met het seizoen en gaat met het seizoen. Voelt de somberheid los van de kalender, of begon het al in augustus, dan is het waarschijnlijk iets anders.

Waarom de donkere dagen zoveel met je doen

Rond de kortste dag is het in Nederland nog geen acht uur licht, tegen bijna zeventien uur in juni. Voor veel mensen betekent dat: in het donker naar het werk, in het donker terug, en de enige uren daglicht doorgebracht achter een raam. Dat is een flink verschil met de zomer, en je merkt het.

Twee dingen spelen daarbij mee. Het eerste is de hoeveelheid licht die je ogen echt binnenkrijgen. Buiten, zelfs op een grauwe, bewolkte winterdag, is het vele malen lichter dan in een goed verlichte kamer binnen. Je ogen merken dat verschil, ook al ziet het er voor je gevoel allebei uit als "licht genoeg".

Het tweede is ritme. Je lichaam gebruikt licht als belangrijkste tijdsaanwijzing voor je dag- en nachtritme. Wordt die aanwijzing vager, dan wordt je ritme dat vaak ook: later naar bed, moeilijker opstaan, en overdag een soort halfwakker gevoel. Daar bovenop komt dat we in de winter minder bewegen en minder afspreken, en dat helpt allebei niet.

Belangrijk om vast te stellen: dit is een verklaring, geen diagnose. Het legt uit waarom veel mensen zich in de winter anders voelen. Het zegt niets over jouw situatie, en het maakt van geen enkel apparaat een oplossing.

Winterdip voorkomen: wat je in het najaar al kunt doen

Als je jezelf kent en weet dat november je zwaarste maand is, dan is september het moment om iets te regelen. Niet omdat je een winterdip kunt uitschakelen, maar omdat het makkelijker is een ritme vast te houden dan het terug te vinden als je er al middenin zit.

Wat mensen daarvoor doorgaans doen:

• De ochtendwandeling in de agenda zetten voordat het donker wordt, zodat de gewoonte er al staat als het lastiger wordt
• Sporten in de winter naar binnen verplaatsen in plaats van ermee te stoppen
• Vaste afspraken maken met mensen, wekelijks, zodat je niet elke keer opnieuw hoeft te besluiten of je zin hebt
• Vakantiedagen bewust in januari en februari plannen in plaats van ze in december op te maken
• Klussen die energie kosten niet in de donkerste weken inplannen

Het klinkt saai en dat is het ook. Maar de dingen die het meeste opleveren als het donker wordt, zijn zelden de dingen met een stekker.

Wat te doen tegen een winterdip: de adviezen die steeds terugkomen

Er bestaat geen lijstje dat voor iedereen werkt, maar in vrijwel alle gangbare adviezen over de donkere dagen komen dezelfde vijf dingen terug. Ze zijn niet spannend, en dat is precies waarom ze zo vaak worden overgeslagen.

1. Daglicht opzoeken, het liefst in de ochtend

Dit staat bovenaan bij zo ongeveer iedereen die er iets zinnigs over zegt. Naar buiten, ook als het bewolkt is, ook als het maar twintig minuten is. Buiten op een grijze dag levert je ogen meer licht dan een hele dag binnen bij het raam. Combineer het met iets wat je toch al doet: de hond, het boodschappenrondje, de laatste halte lopend in plaats van met de bus.

2. Bewegen

Bewegen wordt in vrijwel elk advies genoemd, en het mooie is dat het samenvalt met punt een. Buiten wandelen, fietsen of hardlopen levert allebei tegelijk op. Lukt buiten niet, dan is binnen bewegen nog altijd beter dan niet bewegen.

3. Een vast ritme

Op ongeveer dezelfde tijd opstaan, ook in het weekend. Op ongeveer dezelfde tijd eten. Dat klinkt streng, maar het geeft je dag een geraamte op het moment dat het licht buiten dat geraamte niet meer levert. Zeker rond de overgang naar de wintertijd merken veel mensen hoe snel zo'n ritme kan schuiven.

4. Mensen zien

In de winter is de neiging om af te zeggen groter en de drempel om iets te plannen hoger. Dat versterkt zichzelf. Een vaste, terugkerende afspraak werkt daarom beter dan losse plannen die je per keer moet afwegen.

5. Slaap, eten en alcohol

Meer slapen dan je nodig hebt, maakt je zelden fitter. Veel snelle koolhydraten en alcohol geven een korte opleving en daarna een dieper dal. Niets van dit alles is een oplossing op zichzelf, maar het scheelt of je jezelf tegenwerkt of niet.

Wat wel en niet helpt: een eerlijk overzicht

Onderstaande tabel vat samen wat in gangbare adviezen over de donkere maanden terugkomt, en wat daar juist niet in staat. Zie het als een richting, niet als een recept.

Winterdip lamp: wat een daglichtlamp is

Zoek je op "winterdip lamp", dan kom je bijna altijd uit bij een daglichtlamp. Dat is een lamp die fel wit licht geeft, doorgaans rond de 10.000 lux op de aangegeven gebruiksafstand, bedoeld om op korte afstand van je gezicht te staan terwijl je bijvoorbeeld ontbijt of leest. Het gaat om de hoeveelheid licht die je ogen opvangen, niet om warmte en niet om je huid.

Daglichtlampen worden vaak genoemd in adviezen rond de donkere maanden. Wat er in jouw situatie verstandig is, hoe lang, op welk moment van de dag en of het uberhaupt aan de orde is, is een vraag voor je huisarts en niet voor een webshop. Vooral als je klachten stevig of hardnekkig zijn, is zelf iets aanschaffen en afwachten niet de handigste route.

Luxyor verkoopt geen daglichtlampen. Wij verkopen infrarood sauna dekens, infraroodlampen en roodlichtpanelen. Dat zijn andere producten voor andere doelen, en het is belangrijk dat je dat verschil kent voordat je iets bestelt.

Een roodlichtpaneel is geen daglichtlamp

Dit is het misverstand dat we het vaakst tegenkomen in deze periode van het jaar, en het is de belangrijkste zin van dit hele artikel: een roodlichtpaneel is geen daglichtlamp en vervangt een daglichtlamp niet.

Een daglichtlamp geeft fel wit licht, ongeveer 10.000 lux, gericht op je ogen. Een roodlichtpaneel geeft rood en nabij infrarood licht, in golflengtes rond de 660 en 850 nanometer, gericht op je huid. Dat zijn twee verschillende soorten licht, met verschillende toepassingen en verschillende gebruiksinstructies. Bij roodlichtpanelen wordt zelfs geadviseerd om niet in de leds te kijken en zo nodig een roodlichtbril te gebruiken, wat precies het tegenovergestelde is van hoe een daglichtlamp bedoeld is.

Koop dus geen roodlichtpaneel omdat je een winterdip hebt en denkt dat het een goedkopere of mooiere daglichtlamp is. Dat is het niet. Wil je weten waar rood licht wel voor wordt gebruikt en waar niet, lees dan onze gids over rood licht therapie of de gids over het kiezen van een rood licht lamp of paneel.

Infrarood warmte in de winter: comfort, meer niet

Dan de vraag die je hier waarschijnlijk voor komt: wat doet een infrarood sauna deken of een infraroodlamp in de donkere maanden? Het eerlijke antwoord is: het maakt je warm, en veel mensen vinden dat in de winter prettig. Meer dan dat kunnen en willen we er niet van maken.

Een sauna deken behandelt geen winterdip. Hij voorkomt er ook geen. Hij verlicht geen somberheid en hij vervangt geen daglicht, geen beweging en geen gesprek met iemand. Wat hij wel doet, is warmte geven en een aanleiding zijn om een halfuur niets te doen. Voor sommige mensen is dat in januari precies genoeg om een vast, prettig punt in de dag te hebben. Voor anderen is het gewoon een fijne deken en verder niets. Beide antwoorden zijn goed.

Waar warmte in de winter wel praktisch is: als je snel koud hebt, als je thuiskomt na een donkere dag en niet meteen weer aan iets nieuws wilt beginnen, of als je merkt dat je avonden anders volledig in beslag genomen worden door schermen. Het is comfort en structuur, geen zorg.

Warmte kan een fijn moment in je dag zijn. Een winterdip los je er niet mee op, en dat hoeft ook niet de bedoeling te zijn.

Wil je weten hoe infrarood warmte technisch werkt en wat de verschillen zijn tussen een deken, een cabine en een lamp, dan staat dat uitgebreid in onze gids over een infrarood sauna voor thuis. Daarin staat ook wat je van elk van die vormen realistisch mag verwachten.

Een winteravond die je volhoudt

Als je er toch iets van wilt maken, maak het dan klein en herhaalbaar. Het volgende is geen behandelplan en geen wondermiddel, maar een indeling van een doordeweekse winteravond die mensen in de praktijk volhouden.

1. Pak je daglicht overdagTwintig minuten naar buiten tussen de middag telt zwaarder dan wat je 's avonds binnen ook doet.
2. Zet een streep onder je werkdagLaptop dicht, telefoon weg van de bank. Zonder duidelijk einde loopt de avond ongemerkt door.
3. Beweeg even, hoe klein ookEen blokje om, tien minuten rekken of de trap een paar keer op. Het gaat om het onderbreken, niet om de prestatie.
4. Neem een warm rustmomentEen bad, een deken op de bank of een sessie met een sauna deken. Zonder scherm, met een boek of muziek.
5. Houd je bedtijd vastOok in het weekend ongeveer hetzelfde. Dat is het onderdeel dat de meeste mensen overslaan en dat het meeste scheelt.

Val je een keer uit dit ritme, dan is dat geen mislukking. Pak het de volgende dag weer op. Perfectie is in januari geen realistisch doel.

Waar je op moet letten

Rond dit onderwerp lopen behoorlijk wat misverstanden en valkuilen. De belangrijkste op een rij:

• Rood licht verwarren met daglicht. Een roodlichtpaneel is geen daglichtlamp en levert niet het felle witte licht waar daglichtlampen om bekend staan. Wie het daarvoor koopt, koopt het verkeerde product.
• Denken dat een apparaat het werk doet. Naar buiten gaan, bewegen en mensen zien staan in vrijwel elk advies bovenaan. Een apparaat in huis verandert daar niets aan.
• Klachten weglachen als "gewoon de winter". Als je dagelijks functioneren eronder lijdt, is de kalender geen verklaring die volstaat.
• Zelf diagnoses stellen op internet. Winterdip, winterdepressie en andere vormen van somberheid lijken op elkaar en lopen door elkaar. Dat onderscheid maak je niet zelf.
• Warmte gebruiken om te vermijden. Als de sauna deken de reden wordt om helemaal niet meer de deur uit te gaan, werkt hij tegen je in plaats van voor je.
• Uitslapen als oplossing zien. Meer slaap dan je nodig hebt maakt je zelden fitter en verschuift je ritme verder.
• Grote beloftes van verkopers geloven. Verkoopt iemand je een lamp, deken of paneel met de belofte dat het je somberheid oplost, dan klopt dat niet. Wij doen die belofte niet en anderen zouden dat ook niet moeten doen.
• Alles tegelijk willen veranderen. Vijf nieuwe gewoontes in de eerste week van januari houdt bijna niemand vol. Eentje wel.

Wanneer je naar de huisarts gaat

Dit artikel gaat over een winterdip: een periode waarin je je matter voelt, maar waarin je leven doorgaat. Er is een grens, en het is belangrijk dat je die kent.

Maak een afspraak bij je huisarts als een of meer van deze dingen op jou van toepassing zijn:

• De sombere gevoelens houden langer aan dan een paar weken en gaan niet vanzelf weg
• Je dagelijks functioneren lijdt eronder: werk, studie, huishouden of de zorg voor anderen
• Je hebt nergens meer plezier in, ook niet in dingen waar je normaal wel van geniet
• Je slaapt structureel slecht of juist veel te veel
• Je eetpatroon of gewicht verandert flink zonder dat je dat wilt
• Je trekt je terug van mensen die je normaal graag ziet
• Dit patroon komt elk jaar terug in dezelfde periode
• Je hebt gedachten over jezelf iets aandoen. Wacht in dat geval niet, en neem vandaag contact op met je huisarts of huisartsenpost

Naar de huisarts gaan met "ik weet niet of het erg genoeg is" is een prima reden om te gaan. Die afweging hoef je niet alleen te maken, en dat is precies waar een huisarts voor is.

Dit artikel is algemene informatie en vervangt geen medisch advies. Wij verkopen sauna dekens en roodlichtapparatuur en zijn geen zorgverlener. Twijfel je over je klachten, ga dan naar je huisarts.

Luxyor Comfort 150

• Warm worden van top tot teen zonder de deur uit
• Een vast, schermvrij rustmoment in een donkere maand
• Geen behandeling en geen daglichtlamp, wel comfort
• 60 dagen bedenktijd en 2 jaar garantie

Bekijk de Comfort 150

Tot slot

Een winterdip is voor veel mensen een herkenbaar en tijdelijk verschijnsel, en de dingen die er doorgaans het meest bij worden geadviseerd zijn ook de minst spannende: daglicht opzoeken, buiten bewegen, een vast ritme aanhouden, mensen blijven zien en je slaap serieus nemen. Daar is geen apparaat voor nodig.

Warmte in huis kan daarnaast een prettig moment in je avond zijn. Niet meer en niet minder. Een roodlichtpaneel is geen daglichtlamp, een sauna deken is geen behandeling, en wie je iets anders vertelt, verkoopt je een verhaal. Wil je een deken puur voor het comfort, kijk dan bij de infrarood sauna dekens of lees eerst onze gids over het kiezen van een infrarood deken. Alle achtergrond en veelgestelde vragen over infrarood vind je in de kennisbank.

En blijft de somberheid, gaat je dagelijks leven eronder lijden of twijfel je gewoon? Maak een afspraak bij je huisarts. Dat is de enige tip in dit artikel waar we echt op aandringen.